Wykładałem ostatnio na 國立臺灣大學 National Taiwan University o polskich strategiach publicznych. Rozmawiając z profesorami i studentami oraz wizytując najnowocześniejsze laboratoria, poznawałem też strategie tajwańskie. Posłuchajcie o jednej…

Tajwan to światowy lider w produkcji półprzewodników. Zapewnia ok. 60% globalnej produkcji chipów, a ponad 90% tych najbardziej zaawansowanych. Powstają tu „mózgi” nie tylko elektroniki użytkowej, ale też serwerów AI, satelitów, samochodów, nowoczesnych broni itp. i to zarówno dla USA, Chin, Europy, Japonii, jak i reszty świata. To nie tylko biznes, to też *tarcza krzemowa*, która daje Tajwanowi bezpieczeństwo. Zniszczenie tej produkcji byłoby bowiem szokiem porównywalnym z nagłym odcięciem wszystkich wiodących gospodarek świata od ropy w XX wieku.

Piękna strategia na bezpieczeństwo i rozwój, pomyślicie, ale ostatnio są z nią jednak problemy. Napięcia między globalnymi liderami rosną, a wiedząc, że wygrają ci, którzy będą mieć najnowocześniejsze chipy, rozpoczęli bitwę o kontrolę nad procesorowymi łańcuchami dostaw. Naciskają na przesunięcie tajwańskiej produkcji do siebie, zniechęcają do sprzedaży chipów konkurentom, ostrzegają przed redukcją dostaw itp. itd. Idą za tym bardzo poważne naciski. Jednocześnie trwa globalny wyścig o dorównanie Tajwanowi i wcześniej czy później to się stanie, więc zanim świat się „odtajwanizuje” trzeba znaleźć nowy pomysł na bezpieczeństwo i rozwój. A to wcale nie jest proste…

Dziękuję Prof. Helen Liu Kierownik Katedry Nauk Politycznych za zaproszenie, wspaniałą gościnę i pasjonujące rozmowy. Dziękuję Dr. Hungdah Su, Dyrektorowi Generalnemu oraz Marc Cheng, Dyrektorowi Wykonawczemu Centrum Unii Europejskiej na Tajwanie za niezwykle serdeczne przyjęcie, wspólny czas i wszystkie rady. Dziękuję Ms. Christine Chen, która otoczyła mnie iście perfekcyjną opieką. Dzięki Wam był to dla mnie wspaniały, bardzo merytoryczny, niezapomniany czas!